Het Tijdperk van Kunstmatige Intelligentie

Kennis, wijsheid en technologie

Wetenschap en technologie veranderen hoe we kennis verwerven en ontwikkelen. Kunstmatige intelligentie maakt daar deel van uit. Dit artikel verkent geloof, ethiek en verantwoordelijkheid bij het gebruik van zulke hulpmiddelen.

De gevolgen van technologie hangen ook af van het ontwerp, de gebruiksomstandigheden en de effecten op anderen. Welke informatie we gebruiken, wie daarvan profiteert en welke schade we moeten voorkomen, vraagt om gezamenlijke afweging.

Geloof, rede en bezinning in de Risale-i Nur bieden een vertrekpunt voor deze vragen. De AI-voorbeelden zijn hedendaagse redactionele toelichtingen, geen uitspraken van Said Nursi.

Ruimte voor vragen van jongeren

De vragen, ervaringen en verwachtingen van jongeren verdienen aandacht. Nadenken over geloof, rede en ethiek kan ruimte bieden om te leren, twijfels uit te spreken en verantwoord te beslissen.

Digitale antwoorden bevragen en bronnen controleren hoort daarbij. We hoeven een antwoord niet meteen te aanvaarden: we kunnen stilstaan, verder lezen en spreken met mensen die we vertrouwen.

Leren en verantwoordelijkheid

Wetenschap en technologie leren kan samengaan met nadenken over de gevolgen van wat we maken. Zorg dragen voor wat ons is toevertrouwd, beloften nakomen en andermans rechten respecteren telt ook online.

Deze verantwoordelijkheden gelden voor vrouwen en mannen. Toegang tot kennis, leerkansen en persoonlijke omstandigheden verschillen. Mensen horen niet langs één meetlat van succes of bekwaamheid te worden gelegd.

Menselijke waardigheid en digitale zichtbaarheid

Uiterlijk, volgersaantallen en likes kunnen op sociale media veel aandacht krijgen. Ieder mens verdient respect, ongeacht deze kenmerken of cijfers.

Bescheidenheid, eerlijkheid en respect voor privacy kunnen richting geven aan digitaal leven. Daarbij past taal die mensen niet beoordeelt op hun lichaam, leeftijd of persoonlijke waarde.

Luisteren en praten binnen het gezin

Gesprekken met jongeren over geloof en leven vragen respect voor hun vragen, stiltes en uiteenlopende ervaringen. Samen lezen, luisteren zonder te veroordelen en durven zeggen «ik weet het niet» kunnen openheid mogelijk maken.

Digitale gewoonten, behoeften en grenzen kunnen samen worden besproken. Moeilijkheden kunnen verschillende oorzaken hebben; ze mogen geen moreel oordeel over een kind of ouder worden.

Nadenken over geloof en wetenschap

In zijn visie op Medresetü’z-Zehra stelde Said Nursi onderwijs voor dat religieuze wetenschappen en natuurwetenschappen samenbrengt. Deze verbindende benadering kan ook worden toegepast op huidige en toekomstige beroepen die vakgebieden combineren: architectuur met energie-efficiëntie, recht met kunstmatige intelligentie en gegevensbeveiliging, en geneeskunde met techniek. De hedendaagse verbinding ligt in het ontwikkelen van vakkennis in samenhang met andere disciplines en ethische verantwoordelijkheid.

Schepselen bezien in het licht van Gods namen is in de Risale-i Nur een vorm van gelovige bezinning. Wetenschappelijke bevindingen onderscheiden van religieuze duiding helpt om beide in hun eigen context te begrijpen.

Maatschappelijke problemen zijn niet tot één religieus, moreel of cultureel tekort te herleiden. We streven naar taal die historische omstandigheden, mogelijkheden en verschillende ervaringen meeweegt.

Oprechtheid, dienstbaarheid en wederzijds respect

De beschouwingen over oprechtheid en onderlinge hulp in de Risale-i Nur nodigen uit om na te denken over intenties en verantwoordelijkheid. Ze kunnen ons helpen ons eigen handelen te onderzoeken.

We kunnen bronnen vermelden en openstaan voor kritiek zonder gemeenschappen of personen te vertegenwoordigen. Afstand houden of vragen stellen is onvoldoende grond om iemands intenties te beoordelen.

NURAYAHS biedt leeswegen naar deze bronnen. Onze toelichtingen kunnen worden gecorrigeerd. We maken geen aanspraak op religieus gezag of op het beoordelen van andermans geloof.

Hoop en dagelijks leven

Materiële moeilijkheden, eenzaamheid en zoeken naar betekenis spelen op uiteenlopende manieren een rol. Gesprekken over geloof en bezinning moeten ook bestaansmiddelen, leed en behoeften in aanmerking nemen.

AI kan helpen informatie te vinden, maar neemt geen gewetensverantwoordelijkheid, aanbidding of menselijke relaties over. Antwoorden kunnen onjuist of onvolledig zijn.

Ook bij een onzekere toekomst is hoop mogelijk. Oprechte, geduldige en verantwoordelijke stappen kunnen bijdragen aan leren, wederzijds begrip en samenleven.